Віртуальны музей

Музей быту

Назва музея — Музей быту

Профіль музея – краязнаўчы

Музей створаны ў 1999 годзе на базе Валмянскай сярэдняй школы

Кіраўнік музея – Жукоўская Ганна Міхайлаўна

Музей займае памашканне плошчай каля 30 квадратных метраў і мае фондасховіўча плошчай каля 8 квадратных метраў. Экспазіцыя музея ўключае звыш 160 экспанатаў, якія захоўваюцца на стэндах і прысценных вітрынах.

Работа музея цесна звязана з вучэбна-выхаваўчым працэсам школы.

Экспазіцыя музея ўключае чатыры асноўныя раздзелы:

1. Развіццё школьнага турызму і краязнаўства.

2. Сельскагаспадарчыя прадметы працы;

3. Прамысловасць і апрацоўка лёну;

4. Інтэр’ер хаты пачатку 20 стагоддзя.

У музеі праводзяцца агульнааглядавыя і тэматычныя экскурсіі.

1 раздзел экспазіцыі

Развіццё школьнага турызму і краязнаўства

Пачынаецца экскурсія са знаёмства з гісторыяй і прыродай Волмы і яе ваколіц. Карты, даследчыя працы, схемы, фотаздымкі расказваюць аб гісторыі вёскі. Выстава фотаздымкаў “Бацькаўшчына светлая мая” дасць уяўленне пра цікавыя мясціны, помнікі архітэктуры і прыроды валмянскай зямлі.

Каля выставы “З гісторыі школы” наведвальнікі могуць пазнаёміцца з гісторыяй Валмянскай школы. Першыя ўспаміны аб навучанні дзяцей у Волме адносіцца да 1867 года.

У 1923 годзе ў Волме польскае кіраўніцтва адкрыла няпоўную сямігадовую школу, у 1925 годзе яна становіцца сямігодкай. Гэта школа праіснавала да 1949 года, калі была рэфармавана ў сярэднюю школу, а ў 1952 годзе адбыўся першы выпуск.

Гістарычныя перыпетыі прыналежнасці школы розным раёнам
можна прасачыць па кнігах для запісаў атэстатаў аб сярэдняй адукацыі.

Подпісы. Кніга №1. Міністэрсва Асветы Беларускай ССР

Кніга для запісу атэстатаў сталасці, выдаваемых вучням,

скончыўшым курс навучання ў Валмянскай сярэдняй школе

Івянецкага раёна , Баранавіцкай вобласці БССР.

(Выпускі 1952-1964 )

Кніга№3. Кніга для запісу атэстатаў аб сярэдняй адукацыі,

выдадзеных скончыўшым курс навучання ў Валмянскай сярэдняй

школе Валожынскага раёна, Мінскай вобласці.

(Выпускнікі 1965-1978года)

Кніга №4. Кніга ўліку і выдачы атэстатаў аб сярэдняй адукацыі

Валмянскай сярэдняй школы Дзяржынскага раёна, Мінскай вобласці.

(Выпускнікі 1979-2004 года)

У лістападзе 1989 года вучні, настаўнікі, бацькі пераступілі парог новай сучаснай школы.

Дырэктар Нелюб Антон Сцяпанавіч на адкрыцці новай школы

ДЫРЭКТАР НЕЛЮБ АНТОН СЦЯПАНАВІЧ НА АДКРЫЦЦІ НОВАЙ ШКОЛЫ

Лукоўскі А. і Хмялеўская Ю. даюць першы званок у новай школе

ЛУКОЎСКІ А. І ХМЯЛЕЎСКАЯ Ю. ДАЮЦЬ ПЕРШЫ ЗВАНОК У НОВАЙ ШКОЛЕ

буквы

У 2005 годзе Валмянская сярэдняя школа была аб’яднана з Валмянскім дзіцячым садам і з гэтага моманту называецца Дзяржаўная ўстанова адукацыі “Валмянскі вучэбна–педагагічны комплекс дзіцячы сад – сярэдняя агульнаадукацыйная школа”.

Абавязкова прыцягнуць увагу падручнікі і школьныя прылады, якімі карысталіся вучні на працягу ХХ-га стагоддзя; школьная атрыбутыка 70-80-х гадоў; усё тое, чым школа ганарыцца: лепшыя настаўнікі і вучні, школьныя дасягненні, традыцыі, уклад школы ў сістэму адукацыі, змены адукацыі з цягам часу.

Тут жа да ўвагі наведвальнікаў фотавыстава “Экспедыцыя “Наш край”, дзе вучні і настаўнікі школы падчас экскурсійных паездак і паходаў.

экс2

экск3

экскурсі

2 РАЗДЗЕЛ ЭКСПАЗІЦЫІ

Сельскагаспадарчыя прылады працы беларусаў пачатку 20 стагоддзя

У гэтай зале музея размяшчаюцца прадметы, якімі карысталіся сяляне ў канцы 19 – пачатку 20 стагоддзяў у сельскай гаспадарцы, пры вырабе тканін, у паўсядзённым жыцці.

На першым стэндзе мы бачым прылады працы. Цэп для біцця снапоў, які складаецца з цапільна і бічуга, ніжэй двузубыя вілы. Для пераноскі сена карысталіся рэзгінамі. Калі глянуць ніжэй, мы нібы апынуліся ў майстэрні па вырабу абутку. Тут і калодкі, і інструменты шаўца. Абутак скураны не кожны селянін мог сабе дазволіць, хіба толькі ў свята. А кожны дзень – лыкавыя лапці.

image009

image010

image011

3 РАЗДЗЕЛ ЭКСПАЗІЦЫІ

Прамысловасць і апрацоўка лёну

На стэндах мы бачым прадметы, якімі карысталіся пры апрацоўцы лёну. Спачатку лён трэба было пасеяць, потым палоць, ірваць, слаць, мяць, трапаць, часаць, снаваць і прасці ніткі, і толькі потым можна было ткаць. Для гэтага выкарыстоўвалі розныя прыстасаванні. Церніца, у якой мялі, церлі лён, трапачы, якімі трапалі лён, часалка, верацёны, розныя віды дзядкоў – для перамоткі нітак, шпулька з ніткамі, калаўротак ( або самапралка) – драўляная прылада для механізаванага прадзення кудзелі і воўны ў хатніх умовах, пранік – пляскаты драўляны брусок з ручкай, якім абівалі снапы лёну і проса, адбівалі палотны пры адбельванні, качалкі – драўляныя прыстасаванні для разгладжвання тканых вырабаў (бялізны, адзення).

Пачынаючы з лістапада і да сярэдзіны сакавіка ткацкі станок займаў галоўнае месца ў хаце селяніна. Жанчыны маглі адпачыць толькі ў нядзелю ці ў свята. З-пад рук ткачых выходзілі палотны тканіны, якія ішлі на выраб ручнікоў, пакрывалаў, адзення. Рэчы ўпрыгожваліся вышыўкай, карункамі. Дарэчы, нашы продкі выраблялі не толькі рэчы неабходныя ва ўжыванні, а і рабілі іх вельмі прыгожымі. Да ўвагі наведвальнікаў – саматканыя налаўнікі, ручнікі, сурвэткі, посцілкі, вытканыя з любоўю і пяшчотай рукамі жанчыны. Напэўна, па-гэтаму яны такія непаўторныя і прыгожыя.

Упрыгожвалі не толькі адзенне, імкнуліся ўпрыгожыць і сваё жыллё. Кафля для печак прадстаўлена некалькімі прадметамі.

На свята любілі павесяліцца, спявалі, а танцавалі пад гармонік, бубен. Многія юнакі і дзяўчаты аббівалі абцасы пад яго, а пазней пад музыку патэфона. У музеі ёсць бубен, патэфон.

Да ўвагі наведвальнікаў і калекцыя вырабаў з жалеза.

image012

image013

4 раздзел экспазіцыі

Сялянскі пакой пачатку 20 стагоддзя

Гэты пакой “адведзены” пад сялянскую хату. Дзверы зроблены ў выглядзе аркі, пасярэдзіне – печ, каля яе “бабін куток”. Па той колькасці змешчаных тут рэчаў хатняга побыту можна меркаваць, што нялёгкім было жыццё жанчыны. У хаце каля печы знаходзіліся асноўныя жаночыя прылады: качарга, якой падгортвалі жар, лапата – якой садзілі хлеб у печ, рагачы – для вымання чыгункоў, сіта – якім сеялі муку, чапяла, каб даставаць патэльню з печы. У сенцах часцей за ўсё захоўвалі дайніцу – карову даіць, бойку – масла біць, ступу – таўчы ячмень, дзяжу – рашчыняць хлеб, начоўкі – мыць бялізну.

На паліцах знаходзіліся кашы с плеценымі вечкамі, у якіх захоўвалі сушаныя каўбасы, паляндвіцы, кумпякі, тут жа стаяў цэбар для гаспадарчых патрэб. Тут жа вялікія корабы, сплеценыя з саломы і лазы, кадушкі для захоўвання збожжа.

Збоку каля печы вісіць паліца з розным посудам. На паліцы захоўвалі міскі, слоікі, лыжкі, збаны, макацёры – гліняны посуд, у якім церлі каноплі альбо мак, каб атрымаць малачко, яно патрэбна было ў час посту на бедную куццю.

З посуду прыцягвае ўвагу спарыш, які стаіць на лаве і складаецца з двух ці трох гліняных гаршочкаў. Навошта яны былі патрэбны? Калі бацька з сынам працавалі ў полі, жанчына ці дачка, загарнуўшы ў фартушок, несла ім ежу. Кожная страва была ў асобным гаршочку.

image016

image014

image015

На стале самавар і шкляная лямпа. Каля сцяны знаходзіцца ложак, побач калаўрот, куфар, куды дзяўчына з малых год складала прыданае. Даўней у сялянскіх сем’ях дзяўчынак з 7 гадоў вучылі прасці, а да 15 гадоў яны ўжо ўмелі ткаць і рыхтавалі самі сабе прыданае. Калі дзяўчына не ўмела ткаць ці вышываць і да таго падобнае, то яе называлі “ няўмека”, “няздольніца”. Яна доўга вымушана была шукаць сабе мужа, у той час як для працалюбівай жаніхі знаходзіліся значна хутчэй. У кутку вісіць абраз, аздоблены вышытым ручніком. На палічцы – невялічкая калекцыя старых грошай, кнігі пачатку 20 стагоддзя.

На маці клаўся абавязак сабраць пасаг дачцэ, навучыць яе прасці, ткаць, шыць адзенне. Кожная вясковая дзяўчына павінна была ўмець ткаць і прасці. Працэс быў вельмі складаны. Але яму папярэднічала яшчэ больш цяжкая праца па апрацоўцы асноўнай сыравіны – ільну, так як усё рабілася ўручную.

Каштоўныя экспанаты музея

Таямніцы чароўнага клубочка

Млын вадзяны

свернуть

Візітка музея быту

25.09.2020

Экскурсійныя маршруты

25.09.2020

Летапіс установы адукацыі

25.09.2020

Даследчыя работы навучэнцаў

25.09.2020

Панарама музея быту

25.09.2020

Помнік загінуўшым у гады Вялікай Айчыннай вайны

На тэрыторыі аграгарадка Волма знаходзіцца помнік аднавяскоўцам, загінуўшым у гады Вялікай Айчыннай вайны.

         У пачатку Вялікай Айчыннай вайны (канец чэрвеня 1941 года) нямецка-фашысцкія захопнікі акупіравалі тэрыторыю былога Валмянскага сельскага савета. Неўзабаве яны сабралі ўсіх яўрэяў, якія жылі ў Волме і не паспелі эвакуіравацца на ўсход, і пагналі ў Івянец. Паводле сведчанняў яўрэйскіх гісторыкаў, усе яўрэі былі расстраляны.

         «Падчас акупацыі фашысты хацелі спаліць Волму разам з жыхарамі. Усіх сабралі каля касцёла. Выратавалі ад бяды ксёндз, які не даў ключы ад касцёла, і настаўніца нямецкай мовы, якая нейкім чынам угаварыла немцаў не здзяйсняць такое страшэннае злачынства.” (Са слоў мясцовай жыхаркі Матэльскай Т. І.)

         Жыхары Волмы змагаліся на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Многія з іх вярнуліся з франтоў, многія загінулі, абараняючы Радзіму. Паводле кнігі «Памяць. Беларусь. Рэспубліканская кніга» ў Валмянскім сельскім савеце ў гады вайны загінула 8 партызан, 2 чалавекі загінула на катаржных работах у Германіі, не вярнулася з франтоў Вялікай Айчыннай вайны 16 чалавек, вярнулася 12 чалавек.

         Вёска была вызвалена 6 ліпеня 1944 года.

         У цэнтры аг.Волма каля цэнтральнай плошчы і касцёла Святога Яна ўзвышаецца помнік жыхарам вёскі і сельскага савета, якія загінулі ў гады Вялікай Айчыннай вайны.